Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1–20 of 635 words

    ဝှိန်းဝှိန်းဝှိန်း

    [ʍéɪɴʍéɪɴʍéɪɴ]
    အယင့်ယင် ရွိဗျာယ်။ ၂၊ အဗြီးအလွှား အယင့်အယင် သွားရေတွက်နန့်။ ၃၊ အယင့်အယင် မရပ်မနား ဆပွတ်သတ်၍။ အယင်ရောက်ယောင် ဆိုပြီးကေ ဝှိန်းဝှိန်းဝှိန်း ထည့်ပါလားခစွာရေ၊ အမိုက်ပျိုးစမာ အိမ်မာရောက်ခီရေ (အရပ်)
    လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားလျက်။ ၂၊ အပြေးအလွှား အလျင်အမြန် သွားသောအားဖြင့်။ ၃၊ အလျင်အမြန် မရပ်မနား လျောက်သွား၍။ အယင်ရောက်အောင် ဆိုပြီးကေ ဝှိန်းဝှိန်းဝှိန်း ထည့်ပါလားခစွာရေ၊ အမှောင်ပျိုးစမှာ အိမ်မှာရောက်ခီရေ (အရပ်)
    with a whiz
    ကြိယာဝိသေသန

    ဝှိန်း

    [ʍéɪɴ]
    လျင်ရေ အဂေါင့်နန့်။ ၂၊ မှုန်ဝါးရေ အသွင်နန့်။ ဝှိန်းဝှိန်းနန့်ပင် အယင်လားစွာ အပင်တိကို ရိပ်ရိပ်သျှေစီရာ မြင်ရေ ဝှိန်းဝှိန်း (အရပ်)
    လျင်သော အဟုတ်ဖြင့်။ ၂၊ မှုန်ဝါးသော အသွင်ဖြင့်။ ဝှိန်းဝှိန်းနှင့်ပင် အယင်လားစွာ အပင်တိကို ရိပ်ရိပ်သျှေစီရာ မြင်ရေ ဝှိန်းဝှိန်း (အရပ်)
    with a whiz
    ကြိယာဝိသေသန

    ဝှမ်း

    [ʍáɴ]
    စောက်နက်စွာ ရှိုင်းရေ။ ချိုင့်ရေ။ ၂၊ ကျေပြန့်ရေ။ အဝှမ်းကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်နဒီ။ ယက်ဝီဝီနန့် (ဓမ္မသာ)
    စောက်နက်စွာ ရှိုင်းသော။ ချိုင့်သော။ ၂၊ ကျယ်ပြန့်သော။ အဝှမ်းကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်နဒီ။ ယက်ဝီဝီနှင့် (ဓမ္မသာ)
    concave - like a basin [as in မ~ကော၊ မြစ်~၊ ချိုင့်~]
    နာမဝိသေသန

    ဝှန်း

    [ʍáɴ]
    မျက်နှာပြင် ညီချေညွတ် ကျေဝမ်းရေ။ ကျေပြန့်ရေ။ ရဟန်းခံ-သျှင်ပြုပွဲကို အဝှန်း တကျယ် လုပ်စွာကိုမှ နှစ်သက်တေ (အရပ်)
    မျက်နှာပြင် ညီညွတ် ကျယ်ဝန်းသော။ ကျယ်ပြန့်သော။ ရဟန်းခံ-သျှင်ပြုပွဲကို အဝှန်း တကျယ် လုပ်စွာကိုမှ နှစ်သက်တေ (အရပ်)
    wide
    နာမဝိသေသန

    ဝှန့်ဝှာ

    [ʍàɴ့ʍà]
    ထက်အောက် ပျံ့နှံ့ ကျော်ကြားရေ။ တိခပဲ၊ ဆီးကိုစွဲပြီးကေ၊ ကျော်သဲ့ထိမ့်ဆူ၊ မဟော်ဟူဗျာယ်၊ ကမ္ဘာဝှန့်ဗွေ၊ မာပါစီဟု (ကင်းမဟော်)။ စီးပွားလိုချင်၊ အယင်လိုမူ၊ သုံးယူဆောင်ပါ၊ ဒေအခါကား၊ ဝှန့်ဝှာကျော်သဲ၊ ငရနဲပင်၊ သုံးစွဲကျင်၏ (ကျော်သျှောက်ခါ)
    ထက်အောက် ပျံ့နှံ့ ကျော်ကြားသည်။ အများခပဲ၊ ဆေးကိုစွဲ၍၊ ကျော်သဲ့ထိမ့်ဆူ၊ မဟော်ဟူလျက်၊ ကမ္ဘာဝှန့်ဗွေ၊ တွင်ပါစေဟု (ကင်းမဟော်)။ စီးပွားလိုချင်၊ အလျင်လိုမူ၊ သုံးယူဆောင်ပါ၊ ဤအခါကား၊ ဝှန့်ဝှာကျော်သဲ၊ ငရနဲပင်၊ သုံးစွဲကျင်၏ (ကျော်သျှောက်ခါ)
    popular
    ကြိယာ

    ဝှန့်

    [ʍàɴ့]
    ထက်အောက် ပျံ့နှံ့ ကျော်ကြားရေ။ တိခပဲ၊ ဆီးကိုစွဲပြီးကေ၊ ကျော်သဲ့ထိမ့်ဆူ၊ မဟော်ဟူဗျာယ်၊ ကမ္ဘာဝှန့်ဗွေ၊ မာပါစီဟု (ကင်းမဟော်)
    ထက်အောက် ပျံ့နှံ့ ကျော်ကြားသည်။ အများခပဲ၊ ဆေးကိုစွဲ၍၊ ကျော်သဲ့ထိမ့်ဆူ၊ မဟော်ဟူလျက်၊ ကမ္ဘာဝှန့်ဗွေ၊ တွင်ပါစေဟု (ကင်းမဟော်)
    popular
    ကြိယာ

    ဝှန်တက်

    [ʍàɴtɛʔ]
    အထက်ကို ပျံ့နှံ့ရေ။ ဂုဏ်သတင်း ပျံ့နှံ့ ထင်ယှားရေ။ ချီးကြွေးညံညံ၊ ကောင်းကြီးသံနန့်၊ မိုးယံဘဝဂ်၊ ဝှန်တက်ကြောငြာ၊ ဇမ္ဗူချာထက် (ရက္ခိုင်ကာ)။ မိုးယံဘဝဂ်၊ ကျော်ဝှန်တက်ရေ၊ အုတ်ကျက်နတ်လူ၊ သောင်းသောင်းတည်း (၎င်း)။ ၂၊ လွန်ကဲ ထထက်သသန်နန့် လိုလား သထာရေ။ ရိုက်ရို
    အထက်သို့ ပျံ့နှံ့သည်။ ဂုဏ်သတင်း ပျံ့နှံ့ ထင်ရှားသည်။ ချီးကြွေးညံညံ၊ ကောင်းကြီးသံဖြင့်၊ မိုးယံဘဝဂ်၊ ဝှန်တက်ကြောငြာ၊ ဇမ္ဗူချာထက် (ရခိုင်ကာ)။ မိုးယံဘဝဂ်၊ ကျော်ဝှန်တက်သည်၊ အုတ်ကျက်နတ်လူ၊ သောင်းသောင်းတည်း (၎င်း)။ ၂၊ လွန်ကဲ ထက်သန်စွာ လိုလား ကြည်ဖြူသည်။ ရိုက်ရို
    widespread good news
    ကြိယာ

    ဝှန်၂

    [ʍàɴ၂]
    ကြောက်အား ကြီးပြီးကေ အသက်ထွက်လု မတတ်။ သေလုခမန်း ကျားကိုမြင်လို့ ကြောက်အား ကြီးပြီးကေ အသက် ဝှန်လားခရေ (အရပ်)။ ငိုလည်းငိုမြောက်၊ ကြက်သိန်း ဝှန် ပျာ၊ နကြောစိမ့်လို့ (ဓမ္မသာ)။ ရီးမြတ်မိမွန်၊ အသက်ဝှန်ပျာ၊ မျက်ဖြူပြူးငြား (ဒွေး)။ ကေသရာခြင်္သေ့၊ ဒေါသဝှန်ကေ၊ မျက်မာန
    ကြောက်အား ကြီး၍ အသက်ထွက်လု မတတ်။ သေလုခမန်း ကျားကိုမြင်လို့ ကြောက်အား ကြီးပြီးကေ အသက် ဝှန်လားခရေ (အရပ်)။ ငိုလည်းငိုမြောက်၊ ကြက်သိန်း ဝှန် ပျာ၊ အလွန်ကြောက်လို့ (ဓမ္မသာ)။ ရီးမြတ်မိမွန်၊ အသက်ဝှန်ပျာ၊ မျက်ဖြူပြူးငြား (ဒွေး)။ ကေသရာခြင်္သေ့၊ ဒေါသဝှန်ကေ၊ မျက်မာန
    frighten
    ကြိယာဝိသေသန

    ဝှန်

    [ʍàɴ]
    ပြည့်စွာထက် ပိုလွန်ရေ။ စည်းပုံးက ရီတိ ဝှန် ကျနီဗျာ (အရပ်)။ ပခက်ချေမုခ် ပြွန်မာ၊ ဝှန်ကာစီးဆင်း (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ အရွီအတွက်ထက် တိစွာ ပိုကဲရေ။ ၃၊ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ဖြစ်ရေ လူကို လူမမြင် ယင်းမာအက်၊ ဒေမာအက် ဝှန်နီဗျာယ် (အရပ်)။ ၄၊ စောင့်စည်းမှုနန့် အရှက်တရား နည်းပါ
    ပြည့်သည်ထက် ပိုလွန်သော။ စည်းပုံးက ရီတိ ဝှန် ကျနီဗျာ (အရပ်)။ လေးမုခ် ပြွန်မှာ၊ ဝှန်ကာစီးဆင်း (ဓမ္မသာ)။ ၂၊ အရေအတွက်ထက် များစွာ ပိုကဲသော။ ၃၊ အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ဖြစ်သော လူကို လူမမြင် ထိုမှာအက်၊ ဒေမှာအက် ဝှန်နီဗျာယ် (အရပ်)။ ၄၊ စောင့်စည်းမှုနှင့် အရှက်တရား နည်းပါ
    carelessly
    နာမဝိသေသန

    ဝှက်ရာ

    [ʍɛʔɹà]
    ဟုတ်မှန်ရေ အကြောင်းအရာ။ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ။ မောင်းမောင်စိန်ဖြူ၊ အောင်ထွန်းဖြူရို့ ပြောရေအတိုင်း မှန်ယင့်လား ဝှက်ရာ မှန်ပါရေဖရား (အရပ်)
    ဟုတ်မှန်သည့် အကြောင်းအရာ။ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ။ မောင်စိန်ဖြူ၊ အောင်ထွန်းဖြူတို့ ပြောရေအတိုင်း မှန်ယင့်လား ဝှက်ရာ မှန်ပါရေဘုရား (အရပ်)
    TRUE
    နာမ်

    ဝှက်တမ်းပုန်းတမ်း

    [ʍɛʔtáɴpóʊɴtáɴ]
    တတူဆိုပနာ အော်ယပြီးနောက် ပုန်းတမ်း ရှာတမ်းကဇပ်တေ။ ကြာနီကြာဖြူ၊ ကြာပဒုမ်မာ၊ ပွင့်မုံလွှာကြား၊ နတ်မိမေရို့၊ ရီကြာရွက်မာ၊ ဝှက်တမ်းကစားပစ်လို့ (ဒွေး)
    တူတူဟူ၍ အော်ပြီးနောက် ပုန်းတမ်း ရှာတမ်းကစားသည်။ ကြာနီကြာဖြူ၊ ကြာပဒုမ်တွင်၊ ပွင့်မုံလွှာကြား၊ နတ်မိမေတို့၊ ရေကြာရွက်မှာ၊ ဝှက်တမ်းကစားလို့ (ဒွေး)
    children’s game
    နာမ်

    ဝှက်တမ်း

    [ʍɛʔtáɴ]
    တတူဆိုပနာ အော်ယပြီးနောက် ပုန်းတမ်း ရှာတမ်းကဇပ်တေ။ ကြာနီကြာဖြူ၊ ကြာပဒုမ်မာ၊ ပွင့်မုံလွှာကြား၊ နတ်မိမေရို့၊ ရီကြာရွက်မာ၊ ဝှက်တမ်းကစားပစ်လို့ (ဒွေး)
    တူတူဟူ၍ အော်ပြီးနောက် ပုန်းတမ်း ရှာတမ်းကစားသည်။ ကြာနီကြာဖြူ၊ ကြာပဒုမ်တွင်၊ ပွင့်မုံလွှာကြား၊ နတ်မိမေတို့၊ ရေကြာရွက်မှာ၊ ဝှက်တမ်းကစားလို့ (ဒွေး)
    children’s game
    နာမ်

    ဝှက်တေရာ

    [ʍɛʔtèɹà]
    မှန်ကန်ရေ။ အမှန်အကန် ဖြစ်ရေ။ မမှားယွင်းရေ။ မောင်းမောင်သာဖြူ ပြောရေ စကားလည်းမမှား ဝှက်တေရာ (အရပ်)
    မှန်ကန်သော။ အမှန်တကယ် ဖြစ်သော။ မမှားယွင်းသော။ မောင်သာဖြူ ပြောရေ စကားလည်းမမှား ဝှက်တေရာ (အရပ်)
    be correct
    နာမဝိသေသန

    ဝှက်ကာယေ

    [ʍɛʔkàjè]
    အားပီးကူညီရေ။ အဆိုတင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆိုသဖော တူညီချက် ပီးရေ။ ၂၊ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံ ပြောဆိုရေ။ ဝှက်ကာ ဇော်နိုင်ပြောစွာ မမွှန်လား(အရပ်)။ ဝှက်ကာယေ၊ မောင်းမောင်သာဖြူပြောရေ အတိုင်း မှန်ပါရေ (အရပ်)။ ဝှက်ကာရေ လို့လေ့ သုံးရေ
    အားပေးကူညီသည်။ အဆိုတင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆိုသဘော တူညီချက် ပေးသည်။ ၂၊ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံ ပြောဆိုသည်။ ဝှက်ကာ ဇော်နိုင်ပြောစွာ မဟောက်လား(အရပ်)။ ဝှက်ကာယေ၊ မောင်သာဖြူပြောရေ အတိုင်း မှန်ပါရေ (အရပ်)။ ဝှက်ကာရေ ဟုလည်း သုံးသည်
    support
    ကြိယာ

    ဝှက်ကာ

    [ʍɛʔkà]
    အားပီး ကူညီရေ။ အဆို တင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆိုသဖော တူညီချက် ပီးရေ။ ၂၊ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံ ပြောဆိုရေ။ ဝှက်ကာ ဇော်နိုင်ပြောစွာ မမွှန်လား(အရပ်)
    အားပေး ကူညီသည်။ အဆို တင်သွင်းချက်ကို ဖြည့်စွက် ပြောဆိုသဘော တူညီချက် ပေးသည်။ ၂၊ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံ ပြောဆိုသည်။ ဝှက်ကာ ဇော်နိုင်ပြောစွာ မဟောက်လား(အရပ်)
    help
    ကြိယာ

    ဝှက်၂

    [ʍɛʔ၂]
    တော်ရေသူ၊ အံ့ဩ ချီးမွမ်းထိုက်ရေ သူရို့ကို ပြောဆိုရာ၌ သုံးရေ စကားလုံး။ ခြောက်ဘာသာဂုဏ်ထူးပါရေ ဝှက် တော်ရေ ငါ့မြီး။ (အရပ်)
    တော်တဲ့သူ၊ အံ့ဩ ချီးမွမ်းထိုက်တဲ့ သူတို့ကို ပြောဆိုရာ၌ သုံးသော စကားလုံး။ ခြောက်ဘာသာဂုဏ်ထူးပါရေ ဝှက် တော်ရေ ငါ့မြီး။ (အရပ်)
    honour
    နာမ်

    ဝှက်

    [ʍɛʔ]
    တခြားလူ မတွိ့ မမြင်ရရောင် ဖုံးကွယ်ထားရေ
    တခြားလူ မတွေ့ မမြင်ရအောင် ဖုံးကွယ်ထားသည်
    hide - conceal [as in ပုန်း~ -] pose (a riddle ) [as in စကားထား~ -]
    ကြိယာ

    ဝှဲ

    [ʍɛ]
    အလွန်အံ့ဩ ချီးမွမ်းရေ။ ဆူလှစ်ဝှဲချီး၊ လက်ဖြောက်တီးပြီးကေ၊ အံ့ကြီးအံ့ဖွီပါ လိုက်တေ
    အလွန်အံ့ဩ ချီးမွမ်းသည်။ ဆူလှစ်ဝှဲချီး၊ လက်ဖြောက်တီး၍၊ အံ့ကြီးအံ့ဖွယ်ပါ တကား
    compliment
    ကြိယာ

    ဝှေ့၂

    [ʍḛ၂]
    အသားအရီ ဝဖြိုးရေ။ ဝတုတ်ရေ
    အသားအရေ ဝဖြိုးသော။ ဆူဖြိုးသော
    be plump
    နာမဝိသေသန

    ဝှေ့

    [ʍḛ]
    လောက် စိုပြည်ရေ။ ဝတုတ်ရေ။ ခန္ဓာတိ ဝှေ့လို့ ဇာစားပစ်လို့ သန်ရေလဲ (အရပ်)
    ပြည့်ဝ စိုပြည်သည်။ ဆူဖြိုးသည်။ ခန္ဓာတိ ဝှေ့လို့ ဇာစားလို့ သန်ရေလဲ (အရပ်)
    be full of
    ကြိယာ