Arakan — Myanmar Lexicon

Arakan Dictionary

A regional lexicon of Arakan words with IPA pronunciation, Burmese–Rakhine conversion, and English equivalents — curated and kept alive.

    Dictionary Entries

    Showing 1–20 of 769 words

    ဖူးစားဖြူ

    [pʰùးsápʰɹù]
    ရက္ခိုင် စပါးတမျိုး၏ နာမည်
    ရခိုင် စပါးတစ်မျိုး၏ အမည်
    paddy
    နာမ်

    ဖွံ့ဖြိုး

    [pʰwံ့pʰɹó]
    ပြန့်ပွား ကြီးကျယ် ကကောင်းများရေ။ စည်ပင် တိုးပွားရေ
    ပြန့်ပွား ကြီးကျယ် များပြားသော။ စည်ပင် တိုးပွားသော
    prosperous - developed
    နာမဝိသေသန

    ဖွံ့ထွား

    [pʰwံ့tʰWà]
    တိ နည်းတူထက် ပြည့်ဖြိုးရေ
    အများ နည်းတူထက် ပြည့်ဖြိုးသော
    big for one’s age
    နာမဝိသေသန

    ဖွံ့ကား

    [pʰwံ့ká]
    လိုအင် အားလုံး ရဟိရေ။ လောက်ရေ။ ပြည့်ဖြိုးရေ။ ၂၊ စည်ပင် တိုးပွားရေ။ လိုရာမယှား၊ စားသောက်ကုန်ရို့၊ လွန်ဖွံ့ကားလို့၊ ထူးခြားတုံဘိ။ (သာခြင်းဖွဲ့
    လိုအင် အလုံးစုံ ရယှိသည်။ ပြည့်ဝသည်။ ပြည့်ဖြိုးသည်။ ၂၊ စည်ပင် တိုးပွားသည်။ လိုရာမယှား၊ စားသောက်ကုန်တို့၊ လွန်ဖွံ့ကားလို့၊ ထူးခြားတုံဘိ။ (သာခြင်းဖွဲ့
    be stout plump chubby well filled out
    ကြိယာ

    ဖွံ့

    [pʰwံ့]
    မူလ ပင်ကိုယ် ဟိစွာထက် ဖေါင်းကား ပြည့်ဖြိုးရေ။ ၂၊ တိုးပွားရေ။ ၃၊ အမွီး အမှင် စသည်ရို့ ပွရောင်၍ ကားပြန့်ရေ။ ခွီးမတုံးမာ အမွီးတိ ဖွံ့နီရေ။ (အရပ်
    မူလ ပင်ကိုယ် ယှိသည်ထက် ဖေါင်းကား ပြည့်ဖြိုးသော။ ၂၊ တိုးပွားသော။ ၃၊ အမွေး အမှင် စသည်တို့ ပွရောင်၍ ကားပြန့်သော။ ခွီးမတုံးမှာ အမွီးတိ ဖွံ့နီရေ။ (အရပ်
    increase in number or bulk
    နာမဝိသေသန

    ဖွပ်

    [pʰwaʔ]
    ဖြူစင်အောင် ပွတ်တိုက်ရေ။ အချောကိုင်ရေ။ ကောက်ညှင်းဆန်ကို၊ ဖြူယောင်ဖွပ်၊ ဘိန်းစား၊ ထမင်းငတ် (ဇလေ့)။ တယောက်တအိမ်၊ အဖန်အလှည့်၊ နို့ညဉ့်မဟူ၊ ထောင်းသူ ထောင်းကတ်၊ ဖွပ်သူဖွပ်လို့ (ဂုတ္တိလ)။ ၂၊ အညစ်အကြေး စင်ကြယ် စီရေ။ စမ်းရီကြည်မာ၊ ထည်အဝတ်ကို၊ ဖွပ်ဖို့လား
    ဖြူစင်အောင် ပွတ်တိုက်သည်။ အချောကိုင်သည်။ ကောက်ညှင်းဆန်ကို၊ ဖြူယောင်ဖွပ်၊ ဘိန်းစား၊ ထမင်းငတ် (ဓလေ့)။ တစ်ယောက်တစ်အိမ်၊ အကြိမ်အလှည့်၊ နို့ညဉ့်မဟူ၊ ထောင်းသူ ထောင်းကတ်၊ ဖွပ်သူဖွပ်လို့ (ဂုတ္တိလ)။ ၂၊ အညစ်အကြေး စင်ကြယ် စေသည်။ စမ်းရေကြည်မှာ၊ ထည်အဝတ်ကို၊ ဖွပ်မည်လား
    wash
    ကြိယာ

    ဖွတ်သျှူနာ

    [pʰwaʔʃùnà]
    နခေါင်းတွင်းမာ နှာပုပ် တည်ပြီးကေ၊ နခေါင်း အုံပွ နီရေ ရောဂါတမျိုး။ ၂၊ နခေါင်းဝ တွင်းမာ ငရုပ်ကောင်းစေ့ခန့် အနာသီးငယ် ပေါ်တက်ပနာ ထိကေ အလွန် နာကျင်စီတတ်ရေ ရောဂါ တမျိုး
    နှာခေါင်းတွင်း၌ နှာပုပ် တည်၍၊ နှာခေါင်း အုံပွ နေသော ရောဂါတစ်မျိုး။ ၂၊ နှာခေါင်းဝ တွင်း၌ ငရုပ်ကောင်းစေ့ခန့် အနာသီးငယ် ပေါ်တက်၍ ထိလျှင် အလွန် နာကျင်စေတတ်သော ရောဂါ တစ်မျိုး
    abscess
    နာမ်

    ဖွတ်သတ်

    [pʰwaʔθaʔ]
    ထောင်းထု ရိုက်နှက်၍ မှုန့်မှုန့် ညက်ညက် ကြေစီရေ။ ၂၊ နွမ်းရိ ဖျော့တော့ စီရေ
    ထောင်းထု ရိုက်နှက်၍ မှုန့်မှုန့် ညက်ညက် ကြေစေသည်။ ၂၊ နွမ်းနယ် ဖျော့တော့ စေသည်
    be crushed (to powder or bits)
    ကြိယာဝိသေသန

    ဖွတ်ဝေစိပြောက်

    [pʰwaʔwèsìpɹɔ́ɛʔ]
    ကိုယ်မာ မန်ကျည်းစီ့ခန့် အဝါကွက် အဝိုင်းအလယ်၌ အမည်းစက် အချေတိ ပါဟိတတ်ရေ ဖွတ်သတ္တဝါ တမျိုး
    ကိုယ်တွင် မန်ကျည်းစေ့ခန့် အဝါကွက် အဝိုင်းအလယ်၌ အမည်းစက် ကလေးများ ပါယှိတတ်သော ဖွတ်သတ္တဝါ တစ်မျိုး
    lizard
    နာမ်

    ဖွတ်ရီစုတ်

    [pʰwaʔɹísoʊʔ]
    (ဥပစာ) ဇာလေ့ မဟိလှောက်ယောင် မွဲရေ။ ချွတ်ခြုံ ကျရေ
    (ဥပစာ) ဘာမျှ မယှိလောက်အောင် မွဲသည်။ ချွတ်ခြုံ ကျသည်
    poor - destitute
    ကြိယာ

    ဖွတ်ရီ

    [pʰwaʔɹí]
    ဖွတ်၏ ကိုယ် အရေအဆင်းနန့် တူရေ ကိုယ်ဟိ သူကို တင်စားပနာ ခေါ်ဆိုရေ စကားလုံး
    ဖွတ်၏ ကိုယ် အရေအဆင်းနှင့် တူသော ကိုယ်ယှိ သူကို တင်စား၍ ခေါ်ဆိုသော စကားလုံး
    none
    နာမ်

    ဖွတ်မတုံးဆံကျစ်

    [pʰwaʔmtóʊɴsʰံt͡ɕɪʔ]
    ဖွတ်မြီး ပိုင် တပင်ထက်က တပင်ကျော်နင်း လိမ်ယှက်၍ ဖွဲ့ချည် ကျစ်ထားရေ ဆံပင် တွဲလောင်း
    ဖွတ်မြီး ကဲ့သို့ တပင်ထက်က တစ်ပင်ကျော်နင်း လိမ်ယှက်၍ ဖွဲ့ချည် ကျစ်ထားသော ဆံပင် တွဲလောင်း
    braid
    နာမ်

    ဖွတ်မတုံး

    [pʰwaʔmtóʊɴ]
    ဖွတ်သတ္တဝါ၏ အမြီးတံ
    ဖွတ်သတ္တဝါ၏ အမြီးတံ
    braid or plait - chain - stitch in crochet
    နာမ်

    ဖွတ်ပြောက်

    [pʰwaʔpɹɔ́ɛʔ]
    အရောင် ပြောက်ကျား ဟိရေ ဖွတ်တမျိုး
    အရောင် ပြောက်ကျား ယှိသော ဖွတ်တစ်မျိုး
    lizard
    နာမ်

    ဖွတ်နံကြောင်

    [pʰwaʔnံt͡ɕàʊɴ]
    နံဖီး တဖက် တချက်မာ လိုင်ဗင်းမှ အမြီးအဆုံး တထိ အဝါရောင် အစင်းဟိရေ ဖွတ်တမျိုး
    နံဘေး တစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် လည်ပင်းမှ အမြီးအဆုံး အထိ အဝါရောင် အစင်းယှိသော ဖွတ်တစ်မျိုး
    lizard
    နာမ်

    ဖွတ်ညှင်း

    [pʰwaʔɲ̯ɪ́ɴ]
    ခန္ဓာကိုယ် သွင်း၍ အငယ်စား ဖွတ်တမျိုး
    ခန္ဓာကိုယ် သွင်း၍ အငယ်စား ဖွတ်တစ်မျိုး
    lizard
    နာမ်

    ဖွတ်ချီးတက်

    [pʰwaʔɕïtɛʔ]
    အလွန် ဆင်းရဲ မွဲတေရေ
    အလွန် ဆင်းရဲ မွဲတေသော
    cause to become poor or destitute
    နာမဝိသေသန

    ဖွတ်ချီးစား

    [pʰwaʔɕïsá]
    နှိမ့်ချပနာ ခေါ်ရေ စကားလုံး
    နှိမ့်ချ၍ ခေါ်သော စကားလုံး
    useless person - worthless person
    နာမ်

    ဖွတ်

    [pʰwaʔ]
    အခြီ ပခက်ချေဘက်ဟိ အမြီရှည်နန့် အရောင်မှေးမှိန်းပြီး၊ မြီတွင်းမာ နေတတ်ရေ သတ္တဝါ တမျိုး
    အခြေ လေးဘက်ယှိ အမြီရှည်နှင့် အရောင်မှေးမှိန်းပြီး၊ မြေတွင်း၌ နေတတ်သော သတ္တဝါ တစ်မျိုး
    lizard
    နာမ်

    ဖွင်းဖွင်း

    [pʰwɪ́ɴpʰwɪ́ɴ]
    (ဆီးလိပ်ခိုးကို) ခံတွင်းသို့ စုပ်သွင်း သောက်ရေ။ (ဆီးလိပ်) ဖွာသည်
    (ဆေးလိပ်ခိုးကို) ခံတွင်းသို့ စုပ်သွင်း သောက်သည်။ (ဆေးလိပ်) ဖွာသည်
    Puff (in smoking)
    ကြိယာ